Sızan belgelerde Deloitte Kıbrıs ve Abramoviç’in geriye tarihli transferleri

Dosyanın ayrıntıları

The Bureau of Investigative Journalism’ın (TBIJ) 12 Ekim 2026’da BBC Panorama, The Guardian ve OCCRP ile birlikte yayımladığı araştırmaya göre Roman Abramoviç bağlantılı şirketler için çalışan danışmanlar, 1999-2013 arasında binden fazla belgeyi geriye tarihledi ya da sorgusuz onayladı. Haber kuruluşlarına göre bu belgeler, milyarlarca dolarlık varlığın Kıbrıs şirketlerinden Britanya Virjin Adaları’ndaki (BVI) şirketlere gerçekte olduğundan yıllar önce geçmiş gibi görünmesini sağladı.

Kayıtlar, Paper Trail Media ve Distributed Denial of Secrets’in elde edip Uluslararası Araştırmacı Gazeteciler Konsorsiyumu’nun (ICIJ) paylaştığı, altı Kıbrıslı hizmet sağlayıcıya ait 3,6 milyon belgelik Cyprus Confidential sızıntısından geliyor. Merkezde Deloitte Kıbrıs ve 2005’te Deloitte’tan ayrılan şirket hizmetleri firması MeritServus var. MeritServus’u, yaklaşık yirmi yıl Deloitte Kıbrıs’ın başkanlığını yapan Demetris Ioannides yönetiyordu.

Yeni şeffaflık kuralları, yeniden yazılan geçmiş

OCCRP’ye göre Kıbrıs, AB üyeliği öncesinde 2003’te yabancı sermayeli özel şirketlerin ayrıntılı mali tablolarını yayımlamasını zorunlu kılan bir yasa çıkardı. Sızan dosyalar, danışmanların buna, lehdarı Abramoviç, yediemini Ioannides olan Sara Trust üzerinden tutulan birkaç şirketin sahiplik geçmişini yeniden çizerek karşılık verdiğini gösteriyor.

Kravin Investments, petrol şirketi Sibneft’in yüzde 20’lik hissesinin Yukos’a satışından 2003’te yaklaşık 3 milyar dolar aldı; bunun 2 milyar dolar kadarı hesaplarda faiz getirmeye devam etti. Ağustos 2005’te bir Deloitte ortağı, o yılın ilk yarısı için 10 milyon dolar faiz bildirdi. OCCRP’ye göre ardından Kravin’in parayı BVI şirketi Kelvedon Worldwide adına tuttuğunu gösteren, Mayıs 2003 tarihli mektuplar hazırlandı. Kravin’in 2016’da dosyalanan 2005 hesapları, 2004 ve 2005 için toplam 15 bin dolar vergi beyan ediyordu.

Yatlar, jetler ve 145 bin dolarlık holding

Amiscan Investments için Temmuz 2005’te hazırlanan 2003 taslak tabloları, 354 milyon dolarlık yatları, 142 milyon dolarlık uçakları ve Fransa ile İngiltere’de 127 milyon dolarlık dört mülkü listeliyordu. 19 bağlı şirketi Kelvedon’a devreden satış sözleşmesi 4 Ocak 2003 tarihini taşıyordu; OCCRP’ye göre ise Kasım 2006’da kaleme alınmıştı. Denetlenmiş 2003 hesaplarında bu varlıklar daha sonra sıfır olarak görünüyordu.

Benzer bir değişiklik vakfın Kıbrıs’taki holding şirketi Electus Investments için de yapıldı. Şirketin rolü kâğıt üzerinde, 2003 sonunda kurulan aynı adlı bir BVI şirketine devredildi. TBIJ ve ICIJ’ye göre Electus’un 2003 hesapları yaklaşık 14 yıl sonra dosyalandığında, 10 milyar dolar civarındaki servet, yaklaşık 145 bin dolar değerindeki tek bir hisseye inmişti.

Yaptırımlar ve önceki mahkeme kayıtları

Birleşik Krallık 10 Mart 2022’de Abramoviç’in varlıklarını dondurdu, AB de birkaç gün sonra aynı adımı attı. Nisan 2023’te İngiltere, Ioannides’e yaptırım uyguladı ve onun, Abramoviç’in 760 milyon sterlinin üzerindeki varlığı gizlemek için kullandığı “bulanık offshore yapıları” kurduğunu açıkladı. Sibneft servetinin kökeni, 2012’de İngiltere Yüksek Mahkemesi’nde görülen Berezovsky - Abramoviç davasında incelenmişti. TBIJ’ye göre Jersey makamları 2022’den bu yana kara para aklama şüphesiyle soruşturma yürütüyor.

Tarafların yanıtları

Abramoviç’in avukatları gazetecilere, onun belgelerin hazırlanmasına “katıldığına, izin verdiğine ya da bundan haberdar olduğuna” dair “hiçbir kanıt” bulunmadığını, vergi kaçırmadığını ve şirketlerinin Deloitte’un tavsiyelerine dayanmasının “tamamen yerinde” olduğunu söyledi. Jersey’deki iddiaları da reddettiğini belirttiler. Deloitte Kıbrıs, “yürürlükteki yasalara uygun hareket ettiğini” ve 20 yıl önceki yazışmalara erişemediğini açıkladı. Abramoviç’in Londra’daki yönetim şirketini yöneten Eugene Tenenbaum’un avukatları, usulsüz bir geriye tarihleme olduğunu reddetti. Ioannides’in avukatları ise müvekkillerinin yanıt veremeyecek durumda olduğunu bildirdi.

Yanıtsız kalan sorular

Tarihlerin değiştirilmesine kim karar verdi; Kıbrıs dışındaki bir Deloitte denetçisi taslakları gördü mü? Kıbrıs vergi ve şirket makamları yenilenen hesaplara dayandı mı, bunları yeniden açacaklar mı? Uygulama 2013’ten sonra da sürdü mü?

Bulgular, haber kuruluşlarının incelediklerini ve adı geçenlere sorduklarını söyledikleri sızdırılmış kayıtlara dayanıyor. Geriye tarihleme konusunda herhangi bir mahkeme karar vermedi; adı geçen kişi ve şirketlerin hiçbiri bu nedenle suçlanmadı.

Bu metnin dayandığı yayınlar: The Bureau of Investigative Journalism · 12 Ekim 2026; OCCRP · 12 Ekim 2026; ICIJ · Cyprus Confidential · Ekim 2026; The Guardian ve BBC Panorama · Ekim 2026; Birleşik Krallık Hükümeti · Abramoviç yaptırımları · 10 Mart 2022; Birleşik Krallık Hükümeti · Demetris Ioannides’e yaptırım · 12 Nisan 2023; İngiltere ve Galler Yüksek Mahkemesi · Berezovsky - Abramoviç [2012] EWHC 2463 (Comm).