ABD lisansı, VTB’nin Ermenistan’daki bakır madeninin satışının önünü açtı

Dosyanın ayrıntıları

Uluslararası Araştırmacı Gazeteciler Konsorsiyumu’nun (ICIJ) 21 Eylül 2026’da yayımladığı araştırmaya göre Rus asıllı Amerikalı iş insanı Konstantin Sokolov’un yönettiği Teksas merkezli bir şirket, Ermenistan’ın en büyük bakır madenlerinden Teghut’u yaptırım altındaki Rus devlet bankası VTB’den satın almak için ABD Hazinesi’nden izin aldı.

ICIJ, lisansı Sokolov’un siyasi bağışlarıyla birlikte ele alıyor. Sokolov 2025’te Trump yanlısı süper PAC MAGA Inc.’e 11 milyon dolar bağışladı; 350 milyon dolarlık Beyaz Saray balo salonu projesine katkı veren yaklaşık otuz altı özel bağışçıdan biri. The Ledgers aşağıda belgelenmiş olayları sırasıyla aktarıyor; ne ICIJ ne de herhangi bir resmî makam lisansın bağış karşılığında verildiğini öne sürüyor.

Tam bloke yaptırımı altındaki bir banka

ABD Hazinesi, Rusya’nın Ukrayna’yı işgalinden birkaç gün sonra, 24 Şubat 2022’de VTB’ye tam bloke yaptırımı uyguladı. Açıklamada VTB, Rusya’nın en büyük ikinci finans kuruluşu ve çoğunluk hissesi Rus devletine ait bir banka olarak tanımlandı. Bu karar, Yabancı Varlıkları Kontrol Ofisi (OFAC) genel bir lisansla ya da başvuru üzerine verilen özel bir lisansla izin vermedikçe ABD’li kişilerin bankayla işlem yapmasını yasaklıyor.

ICIJ’ye göre satıştan önce Teghut’un ana hissedarı ve alacaklısı VTB’ydi.

Anlaşma adım adım

ICIJ’nin aktardığına göre VTB’nin yönetim kurulu başkanı nisanda madenin satışında “son aşamada” olduklarını söyledi. Sokolov’un yönettiği Dynamic Frontier Holdings, 3 Eylül’de yaptığı açıklamada Teghut’un hisselerini ve borcunu devralmak için 1 Haziran’da Hazine’den izin aldığını duyurdu. Sokolov’un sözcüsü de ICIJ’ye OFAC’ın lisans verdiğini doğruladı.

VTB’nin yönetim kurulu başkan yardımcısı Rus haber ajansı Interfax’a, bankanın Teghut’taki payını haziranda “uluslararası bir yatırımcı grubuna” yaklaşık 4 milyar rubleye, yani 46,5 milyon dolar civarında sattığını söyledi. Ermenistan’ın rekabet otoritesi anlaşmayı 7 Temmuz’da onayladı. Ermeni basını daha sonra alıcının, eski bir Ermeni bürokrat ve bankacı olan Sergei Virabyan’ın kurduğu bir şirket olduğunu yazdı. Madenin sahibinin Sokolov olup olmadığı sorulan Virabyan, bunun bir “ticari sır” olduğunu söyledi.

Sokolov temmuzda ayrıca Dışişleri Bakanlığı’nın Güney Kafkasya ve Orta Asya için kurduğu 200 milyon dolarlık yeni yatırım fonunun başkanlığına getirildi; bölgede fondan en çok yararlanması beklenen ülkelerden biri Ermenistan. ICIJ, Sokolov’un Ermenistan’da bankacılık ve telekomünikasyon alanlarında da geniş iş bağlantıları olduğunu belirtiyor.

Tarafların yanıtları

Sokolov’un sözcüsü ICIJ’ye, bağışlarla lisans arasında bağ kurmak için “hiçbir kanıt bulunmadığını” söyledi ve bu yöndeki her imayı “tamamen yersiz” buldu; alımı Ermenistan’ın stratejik öneme sahip bir maden varlığına uzun vadeli bir bağlılık olarak tanımladı. Hazine, ICIJ’nin lisansla ilgili sorularını yanıtlamadı. Ermenistan Ulusal Meclisi üyesi Mesrop Manukyan ise Sokolov’un çift rolünün, özel ticari çıkarlarla devlet destekli fonlara ilişkin kararlar arasındaki ayrım konusunda soru işaretleri doğurduğunu söyledi.

Yanıtsız kalan sorular

OFAC, işleme izin verilmesi gerektiği sonucuna hangi gerekçeyle vardı ve lisansa herhangi bir şart koydu mu? Madenin bugünkü nihai faydalanıcıları kimler? Dışişleri Bakanlığı fonu, başkanının özel yatırımlarıyla Ermenistan’daki kendi yatırımları arasındaki olası çıkar çatışmalarını nasıl yönetecek?

Özel lisanslar ABD yaptırım sisteminin yasal bir parçası; The Ledgers bu anlaşmaya ilişkin lisansı görmedi. Yukarıdaki anlatım ICIJ’nin haberine, şirketin ICIJ’nin aktardığı açıklamasına ve Hazine’nin resmî belgelerine dayanıyor. Sokolov, Dynamic Frontier ya da Hazine hakkında herhangi bir usulsüzlük iddiası yok; bağışların ve onayların zamanlaması tek başına aralarında bir bağlantı olduğunu göstermez.

Bu metnin dayandığı yayınlar: ICIJ · 21 Eylül 2026; ABD Hazinesi · VTB dahil Rusya yaptırımları · 24 Şubat 2022; OFAC · Rusya’ya yönelik yaptırım programı.